00Üç Temel Kural
Platformun geri kalanını anlamadan önce üç kuralı bilin. Bu kurallar sisteme kod düzeyinde gömülüdür ve otomatik testlerle korunur — yani ihlal edilemezler.
Uydu bulutluysa, ölçüm yoksa, ürün türü bilinmiyorsa sistem size bir sayı göstermek yerine "veri yok" der. Boş bir kutu gördüğünüzde bu bir arıza değil, dürüstlüktür. Çünkü uydurma bir NDVI değeriyle ilaçlama kararı vermek, hiç veri olmamasından daha zararlıdır.
Tahmin, çiftçi beyanı, eksik veri, kırpılmış zaman aralığı — hepsi ekranda 🏷️ damgasıyla işaretlenir. Damgasız bir sayı gördüyseniz o gerçek bir ölçümdür. Damgalıysa yanındaki açıklamayı okuyun. Damgaların tam listesi 14. bölümde.
Ürün geçmişiniz, gözlemleriniz, maliyet kayıtlarınız asla üzerine yazılmaz. Bir hata yaptıysanız düzeltme yaparsınız — sistem eskisini defterde tutar, yenisini üstüne ekler. Bu, münavebe/ÇKS hesabının geçmişe dönük denetlenebilmesi için şarttır. Telegram botunda da bilinçli olarak silme komutu yoktur.
01Başlangıç
-
Hesap açın
Giriş sayfasından Kayıt Ol. Ad, soyad, telefon, e-posta, parola. Telefonunuz her zaman uluslararası biçimde saklanır (
+90...) — siz nasıl yazarsanız yazın, sistem düzeltir. -
KVKK onayı verin
İlk girişte karşınıza çıkar. Verilerinizin nasıl işlendiği burada yazılıdır.
-
İlk tarlanızı ekleyin
Bu en önemli adım — platformun neredeyse tamamı tarlaya bağlıdır. Üç yol var, 2. bölümde.
-
Telegram'ı bağlayın (önerilir)
Profil → Telegram'ı Bağla. Uyarılar telefonunuza düşer ve botla konuşarak tarlanızı sorgulayabilirsiniz. 11. bölüm.
02Tarla Ekleme — üç yöntem
A. Haritadan çizerek
Harita sekmesi → ✏️ Tarla Sınırı Çiz. Tarlanın köşelerine tıklayarak poligonu kapatın. En doğru yöntem budur, çünkü uydu ölçümü tam olarak çizdiğiniz poligonun içinden alınır — bir metre dışarısı hesaba katılmaz.
B. Tapudan getirerek (TKGM)
📄 Tapudan Getir → il/ilçe/mahalle + ada ve parsel numarası. Sistem Tapu ve Kadastro'nun resmi sınırlarını çeker.
MEGSİS kapsamı Türkiye'nin her köşesinde tam değildir; bazı köylerde kayıt yoktur. Ayrıca köy adlarında yazım farkları olabilir (ör. Kışla / Kişla). Bulunamazsa A veya C yöntemine geçin — tarlanız yine tam olarak çalışır.
C. Tarladayken GPS ile
📍 Tarlamdayım — telefonunuzun konumunu alır. Sınır çizmez, yalnız merkez noktası koyar; sonradan haritadan sınırı düzeltebilirsiniz.
Asgari tarla büyüklüğü — neden önemli?
Uydu görüntüsünün her pikseli yerde 10×10 m (bazı bantlarda 20×20 m) alan kaplar. Tarla çok küçükse piksel komşu tarlayı, yolu, ağacı da içine alır ve ölçüm sizin tarlanızı değil çevresini ölçer.
| Alan | Durum | Ne olur? |
|---|---|---|
| < 0,1 ha (1 dekar) | Desteklenmez | Uydu analizi hiç yapılmaz. Hiçbir indeks güvenilir olmaz. |
| 0,1 – 0,5 ha | Kısıtlı | 10 m bantlar (NDVI, EVI, NDWI, SAVI) çalışır; 20 m bantlara dayanan sulama stresi (NDMI) ve klorofil (CHL) güvenilir değildir. |
| > 0,5 ha (5 dekar) | Tam destek | Bütün indeksler güvenilir. |
Panelde tarlanızın yanında bu durumu gösteren bir ölçek rozeti görürsünüz.
03İlk Bakış Raporu
Yeni bir tarla eklediğiniz anda, siz hiçbir şey yapmadan arka planda bir zincir çalışır. Amacı şudur: çiftçi platforma girdiği ilk gün elinde somut bir şey olsun, ertesi sabahı beklemesin.
Normal koşullarda yaklaşık 1,5–2 dakika sürer; en geç 5 dakikada biter. Panelde durum canlı olarak görünür ("hazırlanıyor" → "raporunuz hazır!").
Tarlanız 1 dekardan küçükse ya da o bölgede hiç bulutsuz sahne yoksa İlk Bakış rapor üretmez ve size nedenini söyler. Sahte bir rapor üretmez.
04Panel ve Araç Sistemi
Panel (ana ekran) başlangıçta boştur. Bu bir hata değil — paneli siz kurarsınız. Diğer sekmelerdeki her kutunun köşesinde bir ＋ düğmesi vardır; tıkladığınızda o kutu panele bir araç kartı olarak eklenir.
- Sürükleyerek sıralayın — en çok baktığınız kart en üste.
- ✕ ile kaldırın.
- Seçiminiz tarayıcınızda saklanır, her girişte aynı panel gelir.
Bu önemli bir ayrımdır. Bir hava kartını Konya'daki tarlanızdayken eklediyseniz, o kart her zaman Konya'yı gösterir — sonradan Ankara'daki tarlayı seçseniz bile. Kartın başlığında hangi ilçe/tarla olduğu yazar. Böylece iki farklı tarlanın hava durumunu yan yana takip edebilirsiniz.
05Hava Sekmesi — parametreleri yorumlama
Hava verisi tarlanızın il/ilçesine göre çekilir ve 1950'ye kadar geriye gider. Bu, "bu yıl anormal mi?" sorusunu cevaplayabilmemizin sebebidir.
Sıradan hava tahmininden farklı olanlar
Aşağıdakiler tarımsal karar parametreleridir; telefonunuzdaki hava uygulamasında yoktur.
| Parametre | Nedir? | Nasıl yorumlanır? |
|---|---|---|
| GDD Büyüme Derece Gün |
Bitkinin biriktirdiği "sıcaklık parası". Her günün ortalama sıcaklığından ürünün taban sıcaklığı çıkarılıp toplanır. | Takvim yerine bitkinin gerçek gelişim saatini gösterir. İki yıl aynı tarihte olabilir ama GDD'si farklıysa bitki farklı olgunluktadır. Taban ürüne göre değişir: buğday/arpa 0 °C, mısır/sorgum 10 °C, ayçiçeği 6 °C, pamuk 15 °C. |
| ET0 Referans buharlaşma |
Topraktan + bitkiden bir günde buharlaşan su (mm). | Sulama kararının temelidir. Yağış − ET0 = su dengesi. Eksi ise tarla su kaybediyor demektir; eksi büyüdükçe sulama ihtiyacı artar. |
| VPD Buhar basıncı açığı |
Havanın "kuruluk emişi" (kPa). | 2,0 kPa üzeri = yüksek bitki stresi. Düşük VPD (<0,8) ise yaprakların ıslak kalması demek — mantar hastalığı riski. Yani hem yüksek hem düşük ucu tehlikelidir. |
| Toprak sıcaklığı 0/6/18/54 cm |
Farklı derinliklerde toprak ısısı. | Ekim zamanı kararı. Serin iklim tahıllarında 5 cm derinlikte 8–10 °C ideal ekim aralığıdır (kök hızlı gelişir, kök tacı derin olur). |
| Don günü | Gece en düşük sıcaklığın 0 °C altına indiği günler. | Meyve/bağda çiçeklenme dönemindeki don, o yılın ürününü tek gecede alır. Sistem 2 °C eşiğinde önceden uyarır (uyarı için 0 değil 2 °C seçilmiştir — hazırlanmak için zaman kalsın diye). |
MGM kaynakları
Sekmenin altında Meteoroloji Genel Müdürlüğü'nün resmi harita ve bültenlerine bağlantılar vardır (kuraklık, ETo, don takvimi, tarımsal bülten…). Bunlar sistemin ürettiği değil, doğrudan MGM'nin resmi çıktılarıdır.
06Uydu Sekmesi — indeksleri yorumlama
Burası platformun kalbidir. İki farklı uydu ailesi kullanılır ve ikisi çok farklı şeyler yapar:
Bu yüzden bulutlu bir haftada optik veriniz "veri yok" derken radar verisi gelmeye devam edebilir. İkisi birbirinin yerine geçmez, birbirini tamamlar.
Optik indeksler (Uydu 2)
| İndeks | Ne ölçer? | Değer aralıkları ve anlamı |
|---|---|---|
| NDVI Bitki sağlığı |
Yeşil, canlı bitki örtüsü miktarı. En temel gösterge. |
≤ 0,10 🟤 Çıplak toprak ≤ 0,20 🟠 Çok seyrek bitki ≤ 0,35 🟡 Seyrek bitki ≤ 0,50 🟢 Orta bitki örtüsü ≤ 0,65 💚 Sağlıklı bitki > 0,65 🌿 Çok yoğun / verimli |
| NDMI Sulama stresi |
Bitki dokusundaki su. Sulama kararının indeksi budur. |
< 0,10 🔴 Ciddi sulama stresi! < 0,20 🟠 Sulama gerekli < 0,30 🟡 Nem dikkat seviyesi < 0,40 🟢 Yeterli nem ≥ 0,40 💧 Yüksek nem |
| EVI Biyokütle |
Gelişmiş bitki indeksi. Yoğun örtüde NDVI doyuma ulaşır, EVI ayrım yapmaya devam eder. |
< 0,20 🟠 Düşük biyokütle < 0,40 🟡 Orta < 0,60 🟢 Yüksek ≥ 0,60 🌿 Çok yüksek |
| CHL Klorofil |
Yaprak klorofil yoğunluğu — azot beslenmesiyle ilişkilidir. | Mutlak değerinden çok düşüşü anlamlıdır: azot eksikliği önce klorofili düşürür, gözle görülmeden haftalar önce. |
| SAVI Toprak ayarlı |
NDVI'nin, çıplak toprağın etkisini azaltan sürümü. | Erken dönemde (fide çıkışı, seyrek örtü) NDVI yanıltır; SAVI daha güvenilirdir. |
| NDWI Su içeriği |
Yüzeydeki su varlığı. | Su basması / göllenme tespiti. Yükselmesi her zaman iyi haber değildir. |
| NBR Yanma / hasar |
Yanık alan indeksi. | Anız yangını, dolu hasarı gibi ani olaylarda keskin düşer. |
Radar indeksleri (Uydu 1)
| İndeks | Ne ölçer? | Anlamı |
|---|---|---|
| RVI | Radar bitki yoğunluğu — radarın "NDVI"si. | > 0,50 🌿 Yoğun · > 0,25 🌱 Orta · aksi 🟤 Seyrek |
| VV (dB) | Toprak nemi. | < −20 🟤 Kuru toprak · < −15 🟢 Normal · < −10 💧 Nemli |
| VH (dB) | Bitki yapısı / pürüzlülük. | Biyokütle arttıkça yükselir. Hasat/biçim sonrası sert düşer. |
| CR (dB) | VH/VV oranı. | Bitki gelişim evresi takibi. |
Trend grafiği nasıl okunur?
Üstteki açılır menüden indeks seçersiniz; grafik o indeksin zaman içindeki seyrini gösterir. Grafikte aranacak şey tek bir noktanın değeri değil, eğrinin şeklidir:
- Sezon boyunca yükselen sonra tepe yapıp düşen eğri — normal bitki gelişimi. Düşüş hasada yaklaşıldığını gösterir, hastalık değil.
- Sezon ortasında ani düşüş — asıl uyarı budur. Dolu, hastalık, su kesintisi ya da zararlı olabilir.
- Hiç yükselmeyen düz eğri — çıkış problemi veya boş tarla.
- Grafikteki boşluklar — o günlerde bulut vardı. Boşluk, veri kaybı değil, dürüstlüktür.
Değişim uyarıları — hangi düşüş "acil"?
Sistem her yeni geçişte bir öncekiyle karşılaştırır. Bir düşüşün ne kadar ciddi olduğu aşağıdaki eşiklerle belirlenir:
| İndeks | 🟡 Dikkat (düşüş) | 🔴 Acil (düşüş) | 🔴 Mutlak acil (değerin kendisi) |
|---|---|---|---|
| NDVI | 0,10 | 0,20 | < 0,15 |
| NDMI | 0,05 | 0,10 | < 0,10 |
| EVI | 0,10 | 0,18 | < 0,15 |
| CHL | 0,20 | 0,35 | — |
| SAVI | 0,10 | 0,18 | — |
| VV / VH (dB) | 3,0 | 5,0 / 6,0 | — |
| RVI | 0,15 | 0,30 | — |
"Mutlak acil" sütununu okumayı ihmal etmeyin: düşüş küçük olsa bile değerin kendisi bu seviyenin altındaysa uyarı çıkar. Çünkü NDVI'si zaten 0,14 olan bir tarlanın 0,13'e inmesi "küçük bir düşüş" değil, zaten kritik bir durumun sürmesidir.
Z-skoru: "bu yıl anormal mi?"
Sistem tarlanızın bugünkü değerini aynı takvim döneminin geçmiş yıllardaki değerleriyle kıyaslar. Size ham istatistik sayısını göstermez; cümleye çevirir:
| Gördüğünüz cümle | Anlamı |
|---|---|
| "Bitki örtüsü normalin üzerinde" | Geçmiş yılların üstündesiniz. |
| "Normale yakın, iyi seviyede" | Beklenen aralık. |
| "Normalin hafif altında — takip edin" | Henüz alarm değil, izleyin. |
| "DİKKAT: belirgin altında" | Müdahale düşünün. |
| "ACİL: geçmiş yılların en düşük seviyelerinde" | Tarlaya gidin. |
| "⚠ Sınırlı veri — …" | Kıyas için yeterli geçmiş yok; yorumu temkinli okuyun. |
Su stresi skoru (0–100)
Uydu + hava verisini birleştiren tek sayı:
- < 25 — Su stresi yok
- 25–50 — Hafif; sulamayı değerlendirin
- 50–75 — Orta; sulama öncelikli
- > 75 — Ciddi; acil sulama
Tahıllar hasattan önce doğal olarak kurur ve NDMI düşer. Sistem bunu bilir: ürün tahılsa ve fenolojik olarak olgunlaşma dönemindeyse, bu düşüşü "su stresi" olarak raporlamaz. Aksi hâlde her hasat öncesi yanlış alarm verirdi.
Veri damgası — "son sağlıklı veri"
Uydu kartlarının üstünde "Son sağlıklı veri: tarih" yazar. Bu, gördüğünüz sayının ne kadar taze olduğunu söyler. Bulutlu bir dönemde bu tarih eskimeye başlar — o zaman gördüğünüz NDVI bugünün değil, o tarihin değeridir. Hiç sağlıklı veri yoksa açıkça "sağlıklı veri yok" yazar ve sayı göstermez.
07Zirai Sekmesi ve Saha Gözlemleri
Uygun ekim zamanları
Bölgenize göre hangi ürünün ekim döneminde olduğunu gösterir: Aktif (şu an ekilebilir), Yaklaşan, ve tüm takvim. Ayrıca MGM'nin kışlık tahıl ekim zamanı haritası (5 cm toprak sıcaklığına dayalı) burada yer alır.
Saha Gözlemleri — neden doldurmalısınız?
Uydu tarlanızın dışını görür; içeride ne yaptığınızı bilmez. Gözlem girdiğinizde sistem sebep-sonuç kurabilir: "NDVI düştü" yerine "NDVI düştü çünkü 3 gün önce hasat yapıldı" diyebilir. Yapay zekâ yorumları da bu kayıtları okur.
10 kategori: hava olayı, toprak işleme, gübreleme, ekim/dikim, sulama, bitki gelişimi, hastalık/zararlı, ilaçlama, hasat, serbest not.
Kategori seçtiğinizde ona özel alanlar açılır (ör. gübrelemede: tür, ürün, doz, uygulama şekli). Masraf da girerseniz otomatik olarak maliyet hesabınıza işlenir.
Telegram botuna "bugün 20 dekara 200 kg üre attım, 8500 lira tuttu" yazmanız (veya sesli söylemeniz) yeter — bot bunu doğru kategoriye, doğru alanlara ve masraf kalemine kendisi yerleştirir.
08Tarla Hafızası & Münavebe
Zirai sekmesinin en üstündeki karttır. Bu bir "tavsiye" özelliği değil, gelir koruma özelliğidir — sebebini hemen açıklıyoruz.
2025–2027 ÇKS düzenlemesine göre aynı parsele aynı ürün en fazla 2 yıl üst üste ekilebilir. 3. yıl ekerseniz o parsele destekleme ödemesi YAPILMAZ. İhlal sürerse 5 yıl destek yasağı ve yıllık brüt gelirin %1–5'i oranında idari para cezası gündeme gelir.
Ayrıca mısır ve patates 4 yıllık dönemde yalnız 1 kez ekilebilir. Nadas, ÇKS'de tarımsal faaliyet sayılır ve ürün zincirini kırar.
Kartın bölümleri
1. Kırmızı ÇKS uyarı bloğu
Yalnızca gerçek destek kaybı riski varsa görünür ve kartın en üstünde durur. Görürseniz o yıl ürün değiştirmeniz gerekir.
2. Münavebe önerileri
Sıradaki ürün adayları, temizden riskliye sıralanmış olarak:
| Renk | Anlamı | Örnek |
|---|---|---|
| 🔴 Kırmızı | Destek kaybı. Ekmeyin. | 3. yıl aynı ürün; mısır 4 yıl dolmadan tekrar. |
| 🟡 Sarı | Agronomik risk. Yasak değil ama zararlı. | Ayçiçeğini 4 yıl dolmadan geri getirmek (orobanş/canavar otu patlar); buğdaydan sonra arpa (ikisi de tahıl — kök hastalığı zinciri kırılmaz). |
| 🟢 Yeşil | Fırsat. Hem uygun hem faydalı. | Tahıldan sonra baklagil: hastalık zincirini kırar ve toprağa azot bırakır. |
| ℹ️ Bilgi | Kuralla çelişmiyor, özel bir avantajı da yok. | — |
Baklagiller havadaki azotu toprağa bağlar; sonraki yılın tahılı bu azotla başlar. Türkiye ölçümlerine göre yaklaşık (kg N/dekar): soya ~7 · mercimek ~6,5 · nohut ~6 · bakla ~6 · fiğ ~5 · bezelye ~4 · fasulye ~3. Yonca gibi çok yıllık baklagiller çok daha fazlasını (~20) bırakır. Bu, gübre faturanızdan doğrudan düşer.
3. Yıl kıyası tablosu
Aynı tarlanın iki yılını yan yana koyar: ürün, toplam yağış, ortalama sıcaklık, GDD, don günü, sıcak stres günü (≥32 °C), su dengesi ve verim. Sağ üstteki menüden kıyas yılını değiştirebilirsiniz.
Sezon henüz bitmediyse (ör. bugün Temmuz, hasat Eylül'de) sistem kıyas yılını da aynı gün sayısına kırpar. Yani "geçen yıl 300 mm yağmıştı" derken geçen yılın tamamını değil, bugüne denk gelen aynı dilimini gösterir. Bu kırpma yapılmasaydı elma ile armut toplanmış olurdu. Damga, gördüğünüz toplamların sezon sonu değerleri olmadığını hatırlatır.
4. Ürün geçmişi defteri
Hangi yıl, hangi sezonda (güzlük / yazlık / ikinci ürün / çok yıllık) ne ektiğiniz. Çiftçi beyanıyla girilen satırlar beyan rozetiyle işaretlenir — çünkü bunlar ölçülmüş veri değil, sizin hafızanızdır.
5. Geçmiş yıl ekleme formu
Platform 2026'da başladı; 2024'te ne ektiğinizi yalnız siz bilirsiniz. Bunu doldurmadan münavebe motoru sizi koruyamaz — çünkü kural gereği kayıtsız yıl "aynı ürün" sayılmaz (ispatsız suçlama yapılmaz) ve ihlal görünmez kalır.
Ekim 2025'te ektiğiniz güzlük buğday Temmuz 2026'da biçilir → bu 2026 ürünüdür. ÇKS parselin o yıl ne ürettiğini sayar. Formda hasat yılını girin.
Çok yıllık ürünler
Zeytin, antep fıstığı, meyve ağaçları, bağ… bunlar münavebeye girmez. Sistem bunu bilir ve bu tarlalar için asla "ürün değiştirin" demez; kartta "çok yıllık — münavebe geçerli değil" yazar.
NDVI geçmişi
Uydu arşivi 2018'e kadar geriye doldurulmuştur; yani geçen yılın NDVI'siyle bu yılınkini gerçekten kıyaslayabilirsiniz. Yeni eklediğiniz bir tarlanın geçmişi de otomatik olarak indirilir.
Bir yılda 30 ölçüm, diğerinde 3 ölçüm varsa ortalamalar aynı ağırlıkta değildir ve aradaki farkı tarlanın durumu değil ölçüm sayısı yaratıyor olabilir. Sistem bu durumu size söyler.
09Maliyet, Kârlılık ve Başabaş
Girdi kalemleri: tohum, gübre, ilaç, yakıt, işçilik, makine, sulama, nakliye, diğer.
Alan, verim ve satış fiyatını girdiğinizde sistem toplam maliyet · brüt gelir · net kâr · kâr marjı hesaplar. Çiftlik Raporu ise bütün tarlalarınızı kârlılığa göre sıralar — hangi tarla para kazandırıyor, hangisi kaybettiriyor.
Başabaş noktası
"Masrafımı çıkarmak için kaç kilo ürün almam lazım?" sorusunun cevabıdır. Sistem bilinen satış fiyatı üzerinden toplam kaç kg ve dekara kaç kg gerektiğini söyler, mevcut verim tahmininizle arasındaki güvenlik payını gösterir.
Uydudan üretilen verim tahmini daima "kaba tahmin" damgalıdır ve aralık olarak verilir. Tek bir kesin sayı gibi okumayın; ürün türü ya da uydu verisi yetersizse sistem hiç sayı vermez.
10Piyasa
Türkiye: tahıllar, yağlı tohumlar, baklagiller, gübre, yakıt, hayvansal. Dünya: emtia endeksleri, enerji, gübre, ağaç ürünleri. Ayrıca döviz kurları.
Değişim oranının yanında ör. (3g) yazıyorsa: bu değişim dünle değil, 3 gün öncesiyle kıyaslanmıştır — çünkü aradaki günlerde borsa kapalıydı veya veri gelmedi. Böylece "%5 arttı" sanıp aslında üç günlük birikmiş değişime bakmazsınız.
Piyasa verisi geçmişe dönük saklanır; bu sayede değişim oranları gerçek bir referansa göre hesaplanır.
11Telegram Botu
Profil → Telegram'ı Bağla → çıkan bağlantıya tıklayın (veya QR kodu okutun). Bağlantı jetonu 15 dakika geçerlidir.
Bağlandıktan sonra botla normal Türkçeyle konuşabilirsiniz — komut ezberlemeniz gerekmez. Sesli mesaj da gönderebilirsiniz.
Neler sorabilirsiniz?
| Konu | Örnek |
|---|---|
| Tarla durumu | "Tarlalarım nasıl?" · "Ömer amcamın tarlasında durum ne?" |
| Hava / toprak | "Bu hafta yağmur var mı?" · "Toprak sıcaklığı kaç?" |
| Tarla kıyası | "Tarlalarımı karşılaştır" · "En kötü tarlam hangisi?" |
| Münavebe | "Bu tarlaya ne eksem?" · "Yine buğday eksem olur mu?" |
| Tarla hafızası | "Geçen seneye göre nasıl?" · "Bu yıl neden verim düştü?" |
| Geçmiş beyanı | "2024'te bu tarlaya nohut ekmiştim" |
| Gözlem kaydı | "Bugün 20 dekara 200 kg üre attım" |
| Maliyet / başabaş | "Başabaş noktam ne?" · "Bu tarla kârlı mı?" |
| Piyasa | "Buğday fiyatı ne?" |
| Düzeltme | "Bu tarlanın ürününü arpa olarak düzelt" |
| Sorun bildirme | "Panelde rapor açılmıyor" → doğrudan destek ekibine iletilir |
- Hiçbir şeyi silemez. Silme komutu yoktur. Hata varsa düzeltilmiş yeni bir kayıt girilir.
- Başkasının tarlasını göremez. Kimliğiniz Telegram oturumundan gelir; başka bir tarla numarası söyleseniz bile erişemez.
- Tahmini kesinmiş gibi sunamaz. Verim tahmini daima "kaba tahmin" olarak ve aralıkla verilir.
- Münavebe kuralını yumuşatamaz. Kırmızı uyarı deterministik bir kural motorundan gelir, yapay zekânın yorumundan değil.
12Bildirimler — ne zaman, hangi eşikte?
Sistem sizi sadece kayda değer bir şey olduğunda rahatsız eder. Her uydu geçişinde bildirim gönderilseydi kısa sürede hepsini görmezden gelirdiniz — bu yüzden eşikler bilinçli olarak yüksek tutulmuştur.
| Bildirim | Ne zaman gelir? |
|---|---|
| ❄️ Don riski | Gece en düşük sıcaklık 2 °C altına düşecekse. |
| 📈 Piyasa | Bir kalemde %5,5 ve üzeri değişim. |
| 🛰️ Uydu — kötü haber | Yalnız dikkat ve üzeri değişimde (sıradan geçişte bildirim gelmez). Eşikler 6. bölümdeki tabloda. |
| 📈 Uydu — iyi haber | "Tarlanız toparlıyor" mesajı. Yalnız büyük bir yükselişte gelir; büyüme mevsiminde sıradan artışlar bildirilmez. Kötü haber varsa iyi haber bastırılır (risk gizlenmesin). |
| 🦠 Hastalık riski | Hava koşulları belirli bir hastalık için elverişli hâle geldiğinde (aşağıda). |
| 🌱 Ekim dönemi | Ürününüzün ekim dönemi başladığında. |
| 🔴 Münavebe / ÇKS | Yalnız ekim kararı penceresinde: Ağustos–Ekim (güzlük) veya Şubat–Nisan (yazlık). Tarla başına sezonda bir kez. Ekimden sonra gelen uyarı işe yaramaz. |
Hastalık uyarıları hangi koşullarda çıkar?
| Ürün grubu | Hastalık | Tetikleyen hava |
|---|---|---|
| Tahıl | Pas | Nem >%80 · sıcaklık 10–25 °C · VPD <0,8 |
| Septoria yaprak lekesi | Nem >%85 · rüzgâr <5 km/sa (durgun, nemli) | |
| Fusarium başak yanıklığı | Yağış >2 mm · 15–28 °C · GDD >700 (başaklanma) | |
| Domates grubu | Geç yanıklık (mildiyö) | Nem >%90 · 15–22 °C |
| Erken yanıklık | VPD >1,5 · en yüksek sıcaklık >28 °C (sıcak-kuru) | |
| Taş çekirdekli meyve | Monilya (mumya) | Yağış >1 mm · 12–24 °C |
| Yaprak deliği (çil) | Yağış >1 mm · nem >%80 | |
| Meyve / sebze (genel) | Genel mantari risk | Nem >%88 · 14–26 °C |
Bu uyarılar risk bildirir, teşhis koymaz. "Hastalık var" demez — "hava bu hastalık için uygun hâle geldi, kontrol edin" der.
Sabah raporu
Her sabah tarlalarınızın özeti PDF olarak hazırlanır ve e-posta ile (isterseniz Telegram'dan da) gönderilir. Sabah motoru gece boyunca uydu, hava ve piyasa verisini toplar; siz kalktığınızda rapor hazırdır.
13Ekipman, Bakım ve Masraf Takibi
Traktör, pülverizatör, sulama sistemi gibi ekipmanlarınızı kaydedip bakım geçmişi, yedek parça stoğu ve masraf kalemlerini takip edebilirsiniz. Masraflar kârlılık hesabına otomatik işlenir.
Bu modül (ve Telegram'dan gözlem girme) şimdilik yalnız test hesaplarında açıktır; pilot çiftçilere kademeli olarak açılacaktır. Finansal veri olduğu için bot bu kayıtları yazmadan önce ve sonra size teyit ettirir.
14Damgalar Sözlüğü — 🏷️ gördüğünüzde ne demek?
Bu bölüm kılavuzun en önemli kısmıdır. Damgalar sistemin size "buraya güvenirken şunu bil" deme biçimidir.
| Damga / mesaj | Ne demek? | Ne yapmalısınız? |
|---|---|---|
| "Sağlıklı veri yok" | O tarlada kullanılabilir uydu ölçümü yok (genelde bulut). | Bekleyin. Radar (1. Uydu) verisi gelmiş olabilir, ona bakın. |
| "Son sağlıklı veri: tarih" | Gördüğünüz sayı bugünün değil, o tarihin ölçümü. | Tarih eskiyse kararınızı ona göre tartın. |
| beyan | Bu bilgi ölçülmedi; siz (veya başka bir çiftçi) beyan etti. | Resmî ÇKS başvurusunda ÇKS kayıtları esastır, bu değil. |
| "kaba tahmin" | Verim tahmini. Ölçüm değil, aralıktır. | Tek sayı gibi kullanmayın. |
| "Pencere kırpıldı" | Sezon bitmediği için kıyas yılı aynı gün sayısına kısaltıldı. | Toplamlar sezon sonu değerleri değildir. |
| "NDVI örnek yoğunluğu dengesiz" | İki yılın ölçüm sayısı çok farklı. | Aradaki farkı tarla değil, ölçüm sayısı yaratıyor olabilir. |
| "Kayıtsız yıllar: …" | Münavebe sayımında o yıllar boş. | O yılları beyan olarak girin — yoksa ÇKS ihlali görünmez kalabilir. |
| "⚠ Sınırlı veri" | Geçmiş yıl kıyası için yeterli veri yok. | Yorumu temkinli okuyun. |
| "(3g)" — piyasada | Değişim dünle değil, 3 gün öncesiyle kıyaslandı. | Günlük değişim sanmayın. |
| "Maliyet: kaydın girildiği yıl esas alındı" | Maliyet kaydında ürün yılı alanı yok; giriş tarihi kullanıldı. | Eski bir kaydı bu yıl girdiyseniz yıl kıyası şaşabilir. |
15Sorun Giderme ve SSS
"Tarlamın NDVI'si düştü, hasta mı?"
Önce takvime bakın. Hasada yaklaşıyorsanız düşüş normaldir — bitki kuruyor. Sezon ortasındaysa ve düşüş eşiği aşıyorsa (bkz. 6. bölüm) ciddiye alın. Z-skoru "geçmiş yılların en düşüğü" diyorsa tarlaya gidin.
"Neden günlerdir uydu verisi gelmiyor?"
Optik uydu buluttan geçemez. Kapalı bir haftada veri gelmez — bu bir arıza değildir. Sistem size sahte bir değer üretmektense boş bırakmayı seçer. Radar verisi (1. Uydu) bulutta bile çalışır, ona bakın.
"Tarlam çok küçük, analiz yapılmıyor"
1 dekarın altındaki tarlalarda uydu pikseli komşu alanları da içine alır; ölçüm sizin tarlanızı temsil etmez. Bu bir kısıtlama değil, dürüstlüktür.
"Ürünü yanlış girdim, silebilir miyim?"
Silemezsiniz — ama düzeltebilirsiniz. Doğru bilgiyi girin; sistem yenisini geçerli kabul eder, eskisini defterde denetim izi olarak tutar. Bu kasıtlıdır: ÇKS/münavebe hesabının geçmişe dönük doğrulanabilir olması gerekir.
"Bir şey çalışmıyor / yanlış görünüyor"
Telegram botuna doğrudan yazın ("panelde şu açılmıyor"). Bot bunu destek ekibine iletir. 10 dakikada bir tekrar göndermenize gerek yoktur.
"Analiz sekmesi boş"
Doğru — o sekme henüz içerik barındırmıyor ve bunu açıkça söylüyor. Boş bir sekmeyi doluymuş gibi göstermek yerine dürüst olmayı tercih ettik.
16Terimler Sözlüğü
| Terim | Açıklama |
|---|---|
| NDVI | Bitki sağlığı indeksi. Yeşil, canlı örtü miktarı. |
| NDMI | Bitki dokusundaki su. Sulama kararının indeksi. |
| EVI / SAVI | NDVI'nin sırasıyla yoğun örtü ve çıplak toprak için düzeltilmiş sürümleri. |
| CHL | Klorofil — azot beslenmesinin erken göstergesi. |
| RVI / VV / VH | Radar indeksleri. Buluttan etkilenmez; yapı ve toprak nemi. |
| GDD | Büyüme Derece Gün — bitkinin biriktirdiği sıcaklık toplamı. |
| ET0 | Referans buharlaşma — bir günde kaybedilen su (mm). |
| VPD | Buhar basıncı açığı — havanın kuruluk emişi (kPa). |
| Z-skoru | Bugünkü değerin geçmiş yılların aynı dönemine göre ne kadar sapmış olduğu. |
| Münavebe | Ekim nöbeti — aynı tarlaya sırayla farklı ürün ekmek. |
| ÇKS | Çiftçi Kayıt Sistemi — destekleme ödemelerinin dayanağı. |
| Güzlük / Yazlık | Sonbaharda ekilip ertesi yıl hasat edilen / ilkbaharda ekilip aynı yıl hasat edilen. |
| İkinci ürün | Buğday hasadından sonra aynı yıl içinde ekilen ürün. |
| Orobanş | Canavar otu — ayçiçeğinde erken dönüşün en büyük cezası. |
| Azot kredisi | Baklagilin toprağa bıraktığı ve sonraki ürünün kullanacağı azot. |
| Fenoloji | Bitkinin gelişim evreleri (çıkış, kardeşlenme, başaklanma, olgunlaşma…). |